De straatbreedte (of gevelbreedte aan de straatkant) bepaalt voor een groot deel wat en hoe groot je mag bouwen. Het is een van de eerste zaken waar een architect of verkavelingsbeambte naar kijkt, omdat de lokale stedenbouwkundige voorschriften hier strenge regels aan koppelen. De belangrijkste redenen kort samengevat. Type woning (open, halfopen of gesloten): Om een open bebouwing (vrijstaand huis) te mogen zetten, eist de gemeente meestal een minimale straatbreedte van 15 tot 18 meter. Je moet immers aan weerszijden vaak 3 meter bouwvrije strook (de zijtuin) openlaten. Is de straatbreedte smaller (bijv. 10 meter)? Dan ben je bijna altijd verplicht om halfopen of gesloten te bouwen. Maximale breedte van je huis: De voorschriften bepalen hoeveel meter je van de perceelsgrens moet wegblijven. Bij een grond van 12 meter breed met een verplichte zijtuin van 3 meter aan weerszijden, mag je huis maximaal 6 meter breed worden. Toegang en parkeren: Een brede straatkant maakt het vlotter om een oprit, een inrit naar een achterliggende garage, of een extra parkeerplaats aan te leggen zonder dat je de voordeur of het zicht blokkeert.

Het is de notaris die het voorkooprecht officieel aanbiedt aan de begunstigde instantie (zoals de gemeente, Infrabel, of De Vlaamse Waterweg). Hoewel de verkoper degene is die zijn vastgoed verkoopt, rust de wettelijke onderzoeks- en aanbiedingsplicht volledig op de schouders van de notaris. De notaris screent vooraf de digitale registers (het Instrumentenregister via Geopunt) en verstuurt de formele notificatie naar de overheid instantie. Als burger of vastgoedmakelaar kun of mag je dit dus niet zelf rechtstreeks aanbieden.

Het voorkooprecht wordt pas aangeboden ná het ondertekenen van het compromis (de onderhandse verkoopovereenkomst) tussen de koper en de verkoper. Dit is een cruciaal detail: de overheid kan haar voorkooprecht pas uitoefenen als er een concrete prijs en een reëel akkoord op tafel liggen. Je kunt de overheid niet vooraf vragen “of ze interesse hebben” zonder dat er een getekend compromis is. De instantie krijgt wettelijk 60 dagen de tijd om te reageren. Gedurende deze periode zit de verkoop voor de koper in de “wachtstand”. De overheid neemt haar besluit. Of ze zien af van het recht (Of ze reageren niet binnen de 60 dagen). De opschortende voorwaarde vervalt en de verkoop aan de oorspronkelijke koper gaat definitief door. Of ze oefenen het recht uit. De overheid treedt in de schoenen van de koper. De oorspronkelijke koper krijgt zijn voorschot terug en de verkoper is verplicht aan de overheid te leveren tegen exact dezelfde prijs.

De rooilijn is de wettelijke grens tussen een privaat perceel (jouw eigendom of bouwgrond) en het openbaar domein (de openbare weg, het voetpad of de berm). Het is een denkbeeldige lijn die exact bepaalt waar de openbare weg ophoudt en waar jouw grond begint. Je mag nooit over de rooilijn bouwen. Je woning, maar ook je omheining, brievenbus of opritconstructie moeten strikt aan jouw kant van de rooilijn blijven. De rooilijn is de grens van de straat. De bouwlijn (of voorgevelbouwlijn) bepaalt hoe ver je woning hier achteruit moet staan. Meestal verplichten de stedenbouwkundige voorschriften je om enkele meters achter de rooilijn te bouwen om een voortuin te creëren.

Sinds de vernieuwingen in de Vlaamse wetgeving (met het Rooilijnendecreet) kunnen gemeenten een ‘rooilijnplan’ opmaken om wegen te verbreden of fietspaden aan te leggen. Als de overheid beslist de rooilijn te verleggen naar jouw tuin toe, kan dat betekenen dat je een stukje grond moet afstaan (al dan niet tegen een vergoeding).